Terminologie
- Anime
- Achtervoegsels
- Bootleg goederen
- Boy's Love
- Cosplay
- Dubbed
- Dojinshi
- Fanservice
- H
- Manga
- Mangaka
- Mecha
- Otaku
- OVA
- SD
- Shojo manga
- Josei manga
- Shonen manga
- Seinen manga
- Seiyu
- Subtitles
- Yuri
Anime
De in het het westen algemeen geaccepteerde term voor Japanse animatie. In Japan is het een woord dat op alle mogelijke animatiefilms slaat, dus ook de buitenlandse. Veel anime zijn adaptaties van manga, maar ook novelles vormen een dankbare voedingsbodem. Daarnaast zijn er ook originele projecten. In tegenstelling tot manga is anime geen maatschappijbreed massamedium; de doelgroep bestaat voornamelijk uit jongeren.
Achtervoegsels
In het Japans geven achtervoegsels bij namen aan hoe de ene persoon zich in sociaal opzicht verhoudt tot de andere. Bijvoorbeeld het neutrale '-san', (meneer/mevrouw) het affectieve '-chan' (wordt gebruikt voor geliefden, kinderen en vaak ook huisdieren) en het uiterst respectvolle '-sama'. Er zijn ook achtervoegsels die in onbruik zijn geraakt, zoals het door samurai gebezigde '-dono'.
Bootleg goederen
Illegaal geproduceerde, kwalitatief inferieure namaakversies van anime, manga, spellen en merchandise. Het is bewezen dat de winsten uit deze schaduwindustrie worden gebruikt om drugsgeld wit te wassen en vrouwenhandel te financieren. Nog een reden om als fan voor het echte produkt te gaan.
Boy's Love
Een verzamelnaam voor manga waarin homoseksuele relaties tussen jongens of jongemannen centraal staan. De term overkoepelt oudere aanduidingen als 'shonen ai', 'June' en 'tanbi' (door de jaren heen benamingen voor originele werken) en 'yaoi' (dojinshi-parodie van bestaande titels met normaliter heteroseksuele helden). Verwarrend genoeg wordt in het westen doorgaans de term 'yaoi' gebruikt waar een Japanner BL zou bedoelen. BL-manga worden overwegend voor en door vrouwen getekend, en zijn op generlei wijze te vergelijken met manga die voor een daadwerkelijke homoseksuele doelgroep worden geproduceerd. In Song of Wind and Trees werden de principes van 'seme' en 'uke' (de 'agressor' en de 'ontvanger') geïntroduceerd, die tot op de dag vandaag de spil vormen van elke BL-manga.
Cosplay
Samentrekking van 'costume play': maak en draag het kostuum van je favoriete anime, manga of game-personage! Cosplay begon ooit als een gimmick om extra dojinshi te verkopen op beurzen, maar is inmiddels uitgegroeid tot geheel eigen subcultuur binnen het anime-fandom. De meeste mensen maken hun kostuums zelf, maar het is tegenwoordig ook mogelijk om ze (online) te kopen.
Dubbed
Nagesynchroniseerde dialoog, vaak afgekort tot 'dub'. In ons geval gaat het meestal om Nederlandse of Engelse dubs die de plaats innemen van de Japanse stemmen. Technisch gezien zijn de originele Japanse stemmen ook een dub; deze worden vrijwel altijd later toegevoegd aan de reeds voltooide animatie. Deze is daardoor nooit lipsync, tenzij het om een big-budget produktie gaat waarbij de stemmen eerst worden opgenomen (bijvoorbeeld Akira). Een enkele keer komt het voor dat de originele versie van een anime Engels gesproken is en er later een Japanse dub voor wordt gemaakt (Vampire Hunter D: Bloodlust)
Dojinshi
Door fans gemaakte anime, manga, videogames, muziek-cd's en andere produkten. Het woord vindt zijn oorsprong in literaire kringen en betekent letterlijk 'publicatie van gelijkdenkenden'. Deze creatieve fans organiseren zich in zogenaamde 'circles', een soort kleinschalige uitgeverijen met soms nogal aparte namen. Hoewel het zeker niet onmogelijk is om je vanuit de dojinshi-scene op te werken naar een professionele illustrator, is het voor de meeste fans vooral een leuke hobby.
Fanservice
Deze term staat van oudsher voor 'ondeugende' scènes die niets aan een verhaal toevoegen, zoals douchescènes, 'toevallig' opwaaiende rokjes of andere vormen van eye candy. Tegenwoordig wordt de term in een breder opzicht gebruikt. Elke overduidelijke 'crowd pleaser' kan als fanservice worden beschouwd, van referenties naar (obscure) oude series tot uitgebreide transformatiescènes van mecha.
H
De eerste letter van het woord 'hentai', wat 'abnormaal' of 'pervers' betekend. Wordt door Japanners in zwaar geaccenteerd Engels uitgesproken als 'ecchi', waaraan een iets mildere betekenis wordt toegeschreven. Beide termen worden in het westen vooral gebruikt als een algemene noemer voor Japans erotisch materiaal. Japanners gebruiken daar echter het leenwoordje 'ero' voor. Waar wij bijvoorbeeld 'h-manga' zeggen, spreken zij over een 'ero-manga'.
Manga
Het Japanse beeldverhaal, ontstaan uit antieke Japanse spotprenten en nu uitgegroeid tot een enorm veelzijdig medium. Manga worden door jong en oud gelezen en beslaan een duizelingwekkende hoeveelheid onderwerpen. Een populaire manga kan gemakkelijk een totaal van meer dan 50 verzamelde pockets ontstijgen. De langst lopende manga is Kochira Katsushika-ku Kameari Koen-mae Hashutsujo ('dit is het politiebureau voor het Kameari-park in het Katsushika district'), meestal afgekort tot Kochikame.
Mangaka
De professionele Japanse striptekenaar, veelal bijgestaan door assistenten om het hoge productietempo vol te houden. Sommige assistenten beginnen later voor zichzelf, anderen specialiseren zich in bepaalde taken, zoals achtergronden tekenen of rasters aanbrengen. Mangaka staan erom bekend hard te werken en weinig tijd vrij te maken voor andere activiteiten. Vandaar dat ze veelal trouwen met mensen uit hun werkomgeving, zoals hun editor, hun uitgever... of met elkaar!
Mecha
Een overkoepelende term voor mechanische objecten, van de kleinste aansteker tot de grootste robot. Anime hebben vaak een eigen mecha-ontwerper, deze bepaalt samen met de personage-ontwerper grotendeels de visuele identiteit van een productie.
Otaku
Een parapluterm voor obsessieve fans. In het westen is het woord exclusief verbonden met anime- en mangafans, maar in Japan kan iemand otaku zijn van de meest uiteenlopende onderwerpen (bekende gebieden zijn . Het woord gold in Japan jarenlang een ernstig sociaal stigma, maar de term is tegenwoordig minder beladen.
OVA
Original Video Animation: anime voor directe verkoop. Weinig episodes, maar vaak hogere kwaliteit dan bij tv-series.
SD
Super Deformed: een stijlvorm waarbij personages of mecha door een overdreven groot hoofd extra schattig worden weergegeven. Wordt veelal gebruikt om bestaande personages te parodiëren. Het SD-fenomeen begon ooit als een zijtak van de MS Gundam serie, maar vandaag de dag kennen vele titels SD-varianten van hun cast.
Shojo manga
Manga gericht op meisjes. Veel voorkomende thema's zijn vriendschap, magie, romantiek, onzekerheid en onafhankelijkheid. Hoewel de eerste in het westen gepubliceerde shojo manga vooral bekende kassuccessen waren, neemt de diversiteit tegenwoordig toe. Shojo manga kent zijn eigen pioniers en speelt onmiskenbaar een rol in zowel het handhaven van bestaande rolpatronen als de emancipatie van meisjes.
Josei manga
Manga gericht op jonge vrouwen. Het is een meer volwassen, gestileerde versie van shojo waarbij het alledaagse leven centraal staat. Kenmerkend is dat romantiek minder geïdealiseerd wordt en verhalen zich op een ontwikkelde en meer realistische wijze ontvouwen.
Shonen manga
Manga gericht op jongens. Veel voorkomende thema's zijn gevechten, sport, vriendschap, trouw en doorzettingsvermogen. Een trend van de afgelopen tien jaar is dat er zo nu en dan milde seinen titels in shonen-magazines worden gepubliceerd, zoals Death Note die in de Shonen Jump verscheen.
Seinen manga
Manga gericht op jongemannen. Onder deze noemer vinden we zowel titels die qua beelden en thematiek 'adult only' zijn, als verhalen en humor die niet snel door een jonger publiek zullen worden begrepen. In het westen bestaat soms verwarring over de titels die onder deze doelgroep vallen, omdat er te snel verbanden tussen genres en lezers worden gelegd. Zo zijn titels als Azumanga Daioh en Oh my Goddess! meer dan eens bestempeld als shojo manga.
Seiyu
Een professioneel opgeleide stemacteur die zich bezig houdt met het inspreken van stemmen voor anime, videogames, radio, tv en films. Ze genieten in Japan grote bekendheid onder otaku en kunnen meer dan eens ook best aardig zingen. Sommige seiyu brengen dan ook regelmatig cd's uit en geven concerten waar hun fans in grote getale op af komen. Er zijn seiyu die al zo lang een bepaalde rol spelen dat deze een deel van hun leven uitmaakt. Zo vertolkte een groep van vijf seiyu al 26 jaar lang de belangrijkste rollen in Doreamon, alvorens in 2005 door een nieuwe generatie te worden afgelost.
Subtitles
Ondertitels, vaak afgekort tot 'sub'. Japans leren daargelaten, is dit de ideale wijze om van het originele Japanse acteerwerk te genieten. Ondertitelen is goedkoper dan nasynchroniseren, maar omdat er vanuit de markt vraag naar is, horen we op TV met name dubs. Verreweg de meeste anime dvd's laten de kijker kiezen uit een dub of een sub. In een enkel geval bevatten Japanse dvd's ook Engelse ondertitels, wat ze zeer aantrekkelijk maakt voor de westerse animefan (let alleen op dat je geen Chinese bootleg-dvd's in huis haalt!)..
Yuri
Een verzamelnaam voor titels waarin de liefde tussen vrouwen centraal staat. De focus kan zowel op de seksuele als de emotionele aspecten van een dergelijke relatie liggen. Yuri heeft een minder duidelijk profiel dan yaoi omdat het vaak verward wordt met H-materiaal met een focus op lesbische relaties. Overigens zijn er de afgelopen jaren ook yuri-titels verschenen die zich richten op een mannelijk publiek, zoals Strawberry Panic en Kashimashi: Girl meets Girl. Het woord 'yuri' betekend letterlijk 'lelie'.



